Dzieje parafii

Parafia Chełm to jeden z najstarszych pomników chrześcijaństwa na polskiej ziemi. Historia Stróżów Bożego Grobu sięga tu 1170 roku, gdy to komes Mikora, właściciel posiadłości chełmskiej, ofiarował ją klasztorowi bożogrobców w Miechowie. Wtedy oddanie swoich włości na rzecz klasztoru miało stanowić nagrodę w postaci wstawiennictwa Chrystusa w królestwie niebieskim. Tak też uczynił właściciel ówczesnego majątku chełmskiego Mikora, a potwierdzenie darowizny na rzecz zakonu bożogrobców  w Miechowie stanowi dokument zwany przywilejem konfirmacyjnym patriarchy jerozolimskiego Monachusa z 1198 r., w którym widnieje zapis: pan Mikora ofiarował klasztorowi miechowskiemu osadę nad Rabą zwaną Chełmem z kościołem, dziesięcinami, targowiskiem i karczmą oraz inną osadę Nieszkowice. Z powyższego dokumentu  należy wnioskować, że chełmski gród, który był w posiadaniu Mikory i został podarowany bożogrobcom z Miechowa, jak na ówczesne czasy wyróżniał się bardzo dobrze rozwiniętą sferą działalności gospodarczej, społecznej, kulturalnej oraz religijnej. Świadczą o tym zasoby w postaci kościoła, karczmy czy targowiska, które wymieniane są w dokumencie Monachusa. Ten wysoki rozwój społeczno-gospodarczy osady chełmskiej przypisuje się doskonałemu położeniu przy prastarym szlaku handlowym wiodącym z Krakowa na Ruś i Węgry oraz posiadaniu przywileju targu nad Rabą. Wskazany w dokumencie kościół to prawdopodobnie drewniana świątynia, która powstała w okresie początków chrystianizacji na ziemiach polskich, natomiast nie znajduje się informacji o jego czasie powstania tylko o tym, że uległ zniszczeniu i został zastąpiony drugim drewnianym kościołem pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w 1412 roku wybudowanym przez Mikołaja z Radomia-dwunastego proboszcza w Miechowie.  Drugi kościół drewniany posadowiony był na podmurówce kamiennej, która  trzy wieki później została użyta do wzniesienia fundamentów obecnej świątyni. W kościele znajdowało się prawdopodobnie pięć drewnianych ołtarzy- jeden główny i cztery boczne. Niestety po ponad 300 latach funkcjonowania drewnianego kościółka jego stan techniczny bardzo się pogorszył  i obejmujący parafię w 1729 roku ks. Wacław Muratowicz rozpoczął starania o budowę nowej świątyni. Początkowo zamierzał wybudować drewniany kościół, ale przedstawiony pomysł murowanego kościoła spodobał się generałowi bożogrobców i rozpoczęto budowę murowanej świątyni, która w prawie niezmienionej formie przetrwała do dzisiaj. Dzieła ukończenia dokonał ks. Józef Drozdowski w 1749 r, a świadczy o tym data umieszczona w wizerunku krzyża bożogrobców na zachodniej fasadzie kościoła tuż nad portalem drzwiowym. Konsekracji kościoła dokonał Generał Zakonu Bożogrobców biskup Tomasz Nowiński dopiero 76 lat po oddaniu go do użytku w 1825 roku. W kronikach parafialnych znajduje się wiele zapisków świadczących o tym, że parafianie mocno angażowali się  w upiększanie i wyposażanie nowej świątyni. W tym okresie powstał jednolity barokowy wystrój świątyni. Ołtarz główny, dzieło malarza i snycerza Piotra Korneckiego z Gdowa, w centralnej części posiadało bogato ozdobioną wnękę z obrazem i typową barokową kolumnadę. Między kolumnami umieszczono rzeźbione postacie: św. Anny, św. Joachima, św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty. Obecnie w  ołtarzu są trzy obrazy przesuwane zamiennie: przedstawiający św. Jana Chrzciciela, Matkę Bożą Niepokalanie Poczętą oraz Ostatnią Wieczerzę. Początkowo w kościele znajdowały się trzy ołtarze, ale w 1754 r. zostały ufundowane jeszcze dwa i w sumie było ich pięć-jeden główny i cztery boczne, od strony południowej pod wezwaniem św. Józefa i św. Jakuba oraz po stronie północnej błogosławionego Jana Kantego i  Jezusa Ukrzyżowanego. Z kolei zapiski powizytacyjne w 1818 roku świadczą o tym, że ołtarzy malowanych i wyzłacanych w kościele było już tylko trzy. Zatem prawdopodobnie na przestrzeni 65 lat zmienił się wystrój kościoła w zakresie ilości ołtarzy.  Cały kościół został ozdobiony wtedy różnymi malowidłami i wyposażony w naczynia liturgiczne, obrazy, stalle i inne elementy wystroju. Kościół, który obecnie służy